Wieś, w której narodził się mazurski baptyzm. Dom Bogumiła Labusza. Trzy kilometry historii między jeziorami a puszczą.
Wieś o znaczeniu znacznie przerastającym jej dzisiejsze rozmiary. Kolebka mazurskiego baptyzmu, miejsce narodzin Bogumiła Labusza, świadek dziejów Galindów, Krzyżaków i polskich osadników.
Rumy to jedna z najdłuższych wsi-ulicówek na Mazurach — niemal trzy kilometry zabudowy ciągnącej się przez krajobraz jezior, lasów i pól. W okolicy leżą wody Saska Wielkiego, Sąpłat i Omulwi, a w lasach między Lesznem, Rasągiem a Rumami — rozlewiska, które starsi mieszkańcy wspominają jako większe niż dziś.
Tu, w roku 1857, odbył się pierwszy chrzest baptystyczny na Mazurach. Stąd pochodzi też Bogumił Labusz — chłop-rolnik, który stał się jedną z najważniejszych postaci polskiego ruchu narodowego w Prusach Wschodnich.
Dziś Rumy są spokojną wsią letniskową z aktywną szkołą podstawową, ochotniczą strażą pożarną i rozwijającą się ofertą agroturystyczną. Miejsce, gdzie historia mazurska jest wciąż żywa.
Od bałtyjskich Galindów, przez fundację książęcą i baptystyczną reformę, do polskich osadników powojennych.
Tereny wokół dzisiejszych Rum zamieszkiwało bałtyjskie plemię Galindów. Budowali osady na palach wbijanych w bagno, znali żelazo. Zniknęli po wojnach z Piastami, rozpłynęli się w sąsiednich plemionach, zostawiając nazwy jezior i tajemnicze grodziska. Wikipedia
Rumy założone jako wieś czynszowa. Zasadźcą był Paweł Kozak z Mikosz. Wieś obejmowała sto włók ziemi. Oficjalne potwierdzenie prawa chełmińskiego nadano w roku 1566.
Jedna z fal epidemii po Wojnie Północnej. Opuszczone włóki — tak zwane „pustki" — zasiedlili nowi osadnicy. Zaraza przeorała demografię całych Mazur i ukształtowała ich etniczno-językowy charakter na dwa kolejne stulecia.
Pięćdziesiąt pięć gospodarstw, wieś kwitnie gospodarczo. W roku 1840 niezwykła długość wsi wymusiła administracyjny podział na Rumy A (Wschodnie) i Rumy B (Zachodnie) — każda z własnym sołtysem.
Rumy stają się kolebką mazurskiego baptyzmu. W roku 1878 zbór liczył 1300 wiernych z osiemdziesięciu okolicznych miejscowości. Kaplica wzniesiona w latach 1863–1864 stoi do dziś. Szczytno · Baptyści
Niemal połowa mieszkańców wyemigrowała do Rosji, na Wołyń. Około roku 1890 większość przeniosła się do Ameryki Północnej — to jeden z największych odpływów ludności w historii pojedynczej mazurskiej wsi.
Wkraczające wojska rosyjskie zamordowały trzech cywilnych mieszkańców. Ich groby zachowały się na cmentarzu ewangelickim do dziś. Epizod bitwy pod Tannenbergiem dotknął także i tej wsi. Enc. W-M
Największa wieś na Mazurach. Odsłonięto pomnik poległych mieszkańców w I wojnie światowej. W latach 1938–1945 hitlerowskie władze zmieniły nazwę na „Rumnau" — w ramach germanizacji nazewnictwa pruskiego.
Ludność mazurska opuściła wieś lub została wysiedlona; napłynęli polscy osadnicy ze wschodnich Kresów i z centralnej Polski. Dzisiaj Rumy rozwijają agroturystykę i pielęgnują pamięć o swojej unikalnej, wielowarstwowej historii. Polska w Liczbach
Fakt o randze ogólnopolskiej. Tu, między mazurskimi jeziorami, narodził się ruch, który zmienił duchową mapę regionu.
„Pierwszy chrzest baptystyczny na Mazurach odbył się w pobliskim stawie albo jeziorze. Tym dniem rozpoczęła się historia, której echo trwa do dziś."
Pierwszy baptysta na Mazurach zaczyna szerzyć nową wiarę.
Chrzest dorosłych przez całkowite zanurzenie w jeziorze.
Wkrótce wspólnota liczyła już około dwustu wiernych.
Skromna kaplica ukończona rok później; przetrwała do dziś.
Szczytowy moment ruchu. Rumy są centrum baptyzmu Mazur.
Bezpośredni następca rumskiej gminy. szczytno.baptysci.pl ↗
Chłop-rolnik, potomek spolonizowanej rodziny hugenockiego emigranta z Francji, który przybył na Mazury po odwołaniu edyktu nantejskiego w roku 1685. Najważniejsza postać historyczna związana z Rumami.
Pierwszy baptysta na Mazurach. W roku 1849 kupił kawałek gruntu w Rumach i zaczął szerzyć nową wiarę. Z jego działań wyrósł ruch liczący w szczycie ponad tysiąc trzystu wiernych.
Jeden z pierwszych pastorów baptystycznych w Rumach. Prowadził misję razem z Gottliebem Großem, budując jeden z najważniejszych ośrodków religijnych Mazur dziewiętnastego wieku.
Miejsca, które kryją w sobie wieki historii Rum i okolicznych wsi.
Jeziora, lasy, mokradła i wyjątkowa różnorodność biologiczna. Tu zaczynają się szlaki kajakowe Omulwi i Sawicy.
Strefa ciszy. Największe jezioro powiatu szczycieńskiego. Wędkowanie, kajaki, żaglówki, kąpiel. Chroniona sieja. Pierwsza wzmianka z XIV wieku.
Wikipedia ↗Bezpłatna plaża. Domki letniskowe z dostępem do jeziora. Muzeum „Babska Izba" stoi przy sąsiednim jeziorze Buczek.
Moje Mazury ↗Punkt startowy szlaku kajakowego rzeką Omulew (~48 km). Plaża dla kajakarzy z miejscami biwakowymi.
LOT Powiatu ↗Symbol mazurskiej wsi. Gniazduje na kominach i słupach.
Ptak roku 2021. Spotykany nad Saskiem Wielkim.
Głośne klangory słyszalne w okolicy o świcie.
Nieruchoma sylwetka na brzegu każdego jeziora.
Błękitna strzałka nad rzeką Sawicą; gatunek chroniony.
Okazały drapieżnik; gniazduje w lasach liściastych.
Drapieżnik do 1,5 m; popularny obiekt połowów.
Drapieżnik głębinowy; cenne wędkarskie trofeum.
Ryba głębinowa; gatunek chroniony.
Największy drapieżnik słodkowodny Europy.
Bardzo pospolity; pływa w licznych ławicach.
W strefie roślinności przybrzeżnej.
Botaniczny fenomen Polski — roślinność stepowa (sasanka łąkowa, sparceta piaskowa, miłek wiosenny) w sercu mazurskiej puszczy.
Ostoja ptaków i ssaków w dolinie Omulwi. Na szlaku kajakowym Omulwią. Pstrąg, lipień, szczupak.
Jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce. Wilki, rysie, orły bieliki. Bezpośrednio na południe od Rum.
Dolina rzeki Wel, przełomy, torfowiska, bobry. Ścieżki przyrodnicze i edukacyjne.
Aktywny wypoczynek w samym sercu Mazur — od rodzinnych spływów po wymagające trasy leśne.
Spokojny nurt, nadaje się dla rodzin i początkujących. Przepływa przez rezerwat Małga i Lasy Napiwodzko-Ramuckie.
LOT Powiatu →Tereny leśne i bagniste, koryto nieuregulowane. Na trasie ruiny średniowiecznej papierni z epoki krzyżackiej.
LOT Powiatu →Asfalt wzdłuż nasypu dawnej linii kolejowej. Trasa płaska, idealna dla rodzin. Dziesięć wiaduktów, dwa miejsca odpoczynku.
Gmina Dźwierzuty →Trasa z licznymi podjazdami. Przez Grzegrzółki i Rusek Wielki, obok jeziora Ruskie. Wizyta w Muzeum Regionalnym w Sąpłatach.
Gmina Dźwierzuty →Szkoła jazdy konnej z końmi huculskimi. Rajdy terenowe, przejażdżki bryczką, nauka jazdy, sauna.
patataj.com.pl →Wędkowanie w jednym z najbogatszych akwenów Mazur. Szczupak, sandacz, okoń, sum, sieja.
Moje Mazury →Kajaki, łodzie. Tel. 89 621 14 19 / 603 209 416 · sawickijeleniowo@gmail.com
Kajaki, smocze łodzie, quady, park linowy, paintball. Tel. 89 527 47 67 · kulka.mazury.pl
Kajaki, rowery wodne, rowery turystyczne, plaża. Tel. 608 324 324 · sasekmazury.pl
Stuletnie gospodarstwo (22 ha łąk) wśród mazurskiego krajobrazu, prowadzone przez Julię i Artura. Przyjmowane zwierzęta. Języki: PL, EN, DE, IT, CZ.
Na portalu Nocowanie.pl dostępnych jest ponad dwadzieścia sześć obiektów noclegowych w okolicach Rum — od kwater prywatnych po pensjonaty nad jeziorem.
Elegancki ośrodek w dawnym dworze szlacheckim. Restauracja z kuchnią polską i ekologiczną, sala weselna i konferencyjna, jacuzzi, ogród. Czynny cały rok.
Szkoła jazdy konnej z kuchnią domową. Specjalności regionalne, sauna. Konie huculskie, rajdy terenowe.
Domek letniskowy nad jeziorem Sasek Wielki. Prywatny pomost i łódka wiosłowa w cenie wynajmu.
Wedle miejscowej legendy w nieistniejącym już browarze mieszkał kłobuk — duch o postaci ptaka, za którym strzelały iskry. Przynosił bogactwo, lecz gdy go zignorowano — mścił się.
Encyklopedia W-M · DźwierzutyNajważniejsza postać mazurskiego bestiariusza. Melancholijny duch o siwej brodzie, kryjący głowę czapką z jemioły. Po chrystianizacji schronił się w lasach. Spopularyzowany przez Wańkowicza w „Śladach Smętka" w 1936 roku.
Wikipedia · SmętekPiękna olbrzymka uciekała przez Mazury przed olbrzymem. Pękł jej sznur pereł — tam, gdzie upadła cała perła, powstało jezioro okrągłe; tam, gdzie pękła — jezioro o nieregularnym kształcie.
Moje Mazury · Legendy mazurskich jeziorW internecie krążą wzmianki o „jeziorze Rumy" i ofertach sprzedaży „działek nad jeziorem". Starsi mieszkańcy pamiętają co innego: rozlewiska w lesie przy skrzyżowaniu Leszno–Rasąg–Rumy, kiedyś znacznie większe niż dziś. Jezioro, które być może nigdy nie istniało — a może skurczyło się do legendy i zapisu w starych ogłoszeniach.
Relacje mieszkańców · tradycja ustnaRuiny zamku krzyżackiego w Szczytnie kryją tajemny loch ze skarbem zakonu. Strażnikiem jest duch rycerza, który nie może zaznać spokoju. Legenda wspomina też o białej damie i podziemnym tunelu łączącym zamek z kościołem.
Sadurski.com · SzczytnoWielowyznaniowe dziedzictwo Mazur — katolicki, ewangelicki i baptystyczny.
Msza Święta: niedziela, godz. 10:15. Filialna parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Bartołtach Wielkich. Proboszcz: ks. Paweł Ostrowski, tel. 89 514 34 92.
Gotycko-barokowy (XIV/XVII w.). Ołtarz z 1599 roku, organy z 1750 r. Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej (od 1998 r., sierpień).
Kościół neogotycki z lat 1882–1884. Msze niedzielne: 9:00, 10:45, 13:00, 14:00 (Sąpłaty), 17:00.
Dom modlitwy z lat 1863–1864. Kolebka mazurskiego baptyzmu. Dziś świetlica wiejska — centrum życia społecznego.
Instytucje, usługi i kontakty dla mieszkańców Rum i gminy Dźwierzuty.